Na czym polega skuteczno?? EMG Biofeedbacku?

AUTOR: admin

PUBLIKACJA: 11 lipca 2014

03Metoda EMG Biofeedback nie jest klasyczn? metod? fizjoterapeutyczn?, nie nale?y bowiem ani do fizykoterapii ani do kinezyterapii. EMG Biofeedback umo?liwia interakcj? mi?dzy uk?adem nerwowym steruj?cym prac? mi??ni a sprz?tem medycznym. Taka niekonwencjonalno?? nadaje terapii pewien presti? i ekskluzywno??.

Dodatkowo Pacjenci s? ciekawi wizyty i tego, ?e b?d? mogli, w zrozumia?y dla nich sposób, obserwowa? na ekranie komputera aktywno?? swoich mi??ni albo, ?e b?d? w stanie sterowa? samolotem w grze komputerowej wykorzystuj?c do tego tylko skurcz w?asnych mi??ni (Rys.1.).

4 airplane game with landmark

Rys.1. Widok z programu NeuroTrac. Sesja EMG Biofeedbacku wykorzystuj?ca gr? komputerow? – samolot.

Taka terapia, w po??czeniu z metodami klasycznej fizjoterapii, znacznie zwi?ksza presti? placówki a Pacjenci, po powrocie do domu, b?d? mieli co opowiada?. Poza tym Pacjenci nie tyko wyjd? z gabinetu zdrowsi, ale te? b?d? rozumie? co si? dzieje z ich cia?em. Zauwa?? jak du?y maj? wp?yw na w?asny proces zdrowienia, dzi?ki czemu b?d? aktywnie uczestniczy? w terapii.

„[…] EMG Biofeedback pomaga Pacjentowi zredukowa? uzale?nienie od terapeuty i zrozumie? jak wiele zale?y od w?asnego dzia?ania.”

Professor Tim Watson
School of Health & Emergency Professions
University of Hertfordshire

 

Ju? samo zaanga?owanie Pacjenta jest elementem nie do przecenienia w codziennej praktyce fizjoterapeutycznej, poniewa? bierno?? Pacjenta jest najwi?kszym wrogiem rehabilitacji, w szczególno?ci neurologicznej.

Niektórzy specjali?ci w toku codziennej, wieloletniej pracy w zawodzie, zapominaj?, ?e dla przeci?tnego Pacjenta konieczno?? rehabilitacji jest przecie? czym? niepo??danym, na ogó? przykrym i uci??liwym. Pacjenci spodziewaj? si? nieprzyjaznych drabinek, klatek i m?cz?cych ?wicze?. EMG Biofeedback pozwala chocia? cz??? sesji przenie?? na przyjazny grunt. Pacjenci b?d? pozytywnie zaskoczeni innym podej?ciem do rehabilitacji i nabior? motywacji do ?wicze?. Pozytywne nastawianie mo?e równie? rozprzestrzeni? si? na inne, klasyczne metody. Przyk?adowo po masa?u rozlu?niaj?cym mo?na zaobserwowa? obni?enie amplitudy sygna?u sEMG. Nie tylko to poczuje, ale b?dzie mia? obiektywny dowód na ekranie komputera, co dodatkowo wzmocni jego przekonanie o skuteczno?ci rehabilitacji. Specjali?ci dobrze wiedz?, ?e je?li Pacjent jest negatywnie nastawiony, to nie wa?ne jak znacznie by?my poprawili jego jako?? ?ycia, nadal b?dzie niezadowolony. Dlatego bardzo wa?ne jest JEDNOCZESNE wp?ywanie na cia?o i przekonania Pacjenta (umys?).

Co to jest EMG Biofeedback?

"EMG Biofeedback jest procesem u?wiadamiania i nauki kontroli sygna?ów steruj?cych aktywno?ci? bioelektryczn? mi??ni za pomoc? aparatury do rejestracji elektromiogramu oraz specjalistycznego oprogramowania do analizy i wizualizacji tego sygna?u, w czasie rzeczywistym, w postaci wykresu lub gier komputerowych."

EMG biofeedback pozwala u?wiadomi? Pacjentowi, ?e ma kontrol? nad aktywno?ci? swoich mi??ni, nawet je?li jest ona bardzo niewielka lub w przypadku ca?kowitego parali?u pokaza? na ile si? ona zwi?ksza w trakcie terapii. Poza tym emg biofeedback umo?liwia nauk? kontroli skurczu mi??nia, wykorzystuj?c specjalistyczn? aparatur? wzmacniaj?c? sygna? odbierany z mi??ni. Sprz?t, o którym mowa, szeroko wykorzystywany w medycynie i w badaniach klinicznych, to elektromiograf. Razem z odpowiednim oprogramowaniem i konfiguracj? pozwala na wizualizacj? aktywno?ci mi??ni na ekranie komputera w czasie rzeczywistym. Pacjent na bie??co mo?e korygowa? aktywno?? skurczow? mi??nia, widz?c na ekranie komputera to, czego sam nie jest w stanie odczu?. Dlatego metoda biofeedback nazywana jest równie? zast?pczym sprz??eniem zwrotnym, poniewa? zast?puje to, czego nie mo?e zrobi? organizm z dysfunkcj? narz?du ruchu.

Aby lepiej zrozumie? zjawisko sprz??enia zwrotnego kontroluj?cego ruch, proponuj? wykona? krótki, nieabsorbuj?cy eksperyment ruchowy. Prosz? zgi?? r?k? w ?okciu i wyobrazi? sobie skurcz mi??ni, które uczestnicz? w tym ruchu. Nast?pnie prosz? zgina?, prostowa? i obraca? r?k? w nadgarstku i obserwowa? oraz wyobra?a? sobie jak aktywizuj? si? mi??nie ca?ej r?ki. Teraz przejdziemy do czego? bardziej dynamicznego, prosz? roz?o?y? r?ce na boki, wyprostowane, zamkn?? pi??? i wyprostowa? tylko ma?y palec u obu r?k. Nast?pnie prosz? zamkn?? oczy i szybkim, zamaszystym ruchem, zbli?y? do siebie, na wysoko?ci twarzy obie r?ce, tak aby ma?e palce dotyka?y si? nawzajem, mo?liwie najbardziej równo. Prosz? uwa?a?, aby nie przesadzi? z si?? i nie po?ama? palców. Nast?pnie prosz? powtórzy? ?wiczenie z otwartymi oczami. Zauwa?? Pa?stwo, ?e zadanie to nie by?o na pocz?tku proste i wymaga?o zwolnienia oraz korekcji ruchu przed samym zetkni?ciem palców. Korekcja ta odbywa?a si? w?a?nie dzi?ki wzrokowemu sprz??eniu zwrotnemu. Widzieli?my palce i zmieniali?my ich po?o?enie tak aby si? zetkn??y. Mimo, i? tego nie czujemy, mózg zna po?o?enie palców, poniewa? otrzymuje informacje z receptorów czuciowych rozmieszczonych w mi??niach, ?ci?gnach i skórze, dzi?ki czemu mo?e adekwatnie korygowa? ruch. Po chwili, a u niektórych od razu, mo?na zetkn?? palce bez patrzenia, jest to tylko kwestia treningu lub zdolno?ci nabytych wcze?niej. Je?li zadanie jest zbyt proste, prosz? zwi?kszy? szybko?? i nie zwalnia? przez ko?cem.

Co w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z mi??niami niedow?adnymi, które nie s? w stanie wykona? ruchu, jak mo?na korygowa? ich ruch, uczy? ich kontroli, skoro nie wida? ani nie czu? skurczu? Mo?na zastosowa? urz?dzenie, która wzmocni delikatne, niewyczuwalne skurcze mi??ni. Takim sprz?tem jest w?a?nie EMG Biofeedback.

Je?li kto? nie chcia? lub nie móg? wykona? powy?szego ?wiczenia, mo?e jeszcze zrozumie? sprz??enie zwrotne u?ywaj?c tylko wyobra?ni :) Stanis?aw Lem w "Dialogach" t?umaczy sprz??enie zwrotne na przyk?adzie r?ki si?gaj?cej po listek. Prosz? sobie wyobrazi?, ?e si?gacie Pa?stwo po listek znaleziony na ziemi. Najpierw wyci?gacie r?k? i próbujecie chwyci? listek, je?li r?ka jest zbyt daleko od listka lub palce nie trafi?y, korygujecie ruch tak aby zrealizowa? cel. Korekcja ruchu odbywa si? dzi?ki sprz??eniu zwrotnemu, czyli zwrotnej informacji o po?o?eniu r?ki, zarówno z receptorów czuciowych w mi??niach i skórze palców, jak i informacji z narz?dów zmys?u (receptory wzrokowe, zmys? równowagi). Kolejnym sposobem na zaobserwowanie sprz??enia zwrotnego jest obserwacja ma?ego dziecka, które dopiero uczy si? prawid?owych wzorców ruchowych. Prosz? przypomnie? sobie co robi dziecko, kiedy próbuje co? chwyci?, trafi? ?y?eczk? do ust etc. W du?ym uproszczeniu, dziecko otrzymuje zwrotn? informacj? czuciow? z receptorów skóry twarzy, zamiast z receptorów smakowych i koryguje ruch. Zachowania ruchowe dziecka to nieustanny ci?g prób i b??dów oraz korekcji tych b??dów na podstawie sprz??enia zwrotnego. Skuteczno?? emg biofeedbacku wynika w?a?nie z wysokiego podobie?stwa do naturalnych mechanizmów uczenia.

Jak w praktyce wygl?da trening EMG Biofeedback?

Mimo, i? lecznicze efekty emg biofeedbacku bazuj? na do?? zaawansowanej wiedzy z zakresu neurobiologii plastyczno?ci mózgu, sam trening z punktu widzenia Pacjenta jest bardzo prosty i ciekawy.

Aplikacja elektrod. Elektrody stosowane w emg biofeedbacku nie powinny absolutnie kojarzy? si? z bólem czy dyskomfortem. Elektrody s? po prostu czujnikami, a emg biofeedback jest w pe?ni nieinwazyjny. Dysponujemy elektrodami samoprzylepnymi, dopochwowymi oraz doodbytniczymi. Elektrody samoprzylepne wygl?daj? jak plastry i aplikuje si? je podobnie – przyklejaj?c na skór?. Nale?y jednak uwa?a? aby ich nie pobrudzi? i zawsze odk?ada? na specjalna podk?adk? plastikow? do??czan? do zestawu. Elektrody maja specjalna wielowarstwow? budow?. Jedn? z warstw jest ?el przewodz?cy wraz z substancj? klej?c?. Elektrody dopochwowe lub doodbytnicze nale?y przed aplikacj? posmarowa? ?elem przewodz?cym. Aplikacji zazwyczaj dokonuje sam Pacjent, w odosobnieniu.

Diagnostyka. Terapeuta, zanim przejdzie do w?a?ciwego treningu dokona wst?pnej diagnostyki aktualnego stanu mi??ni, która zazwyczaj polega na naprzemiennych skurczach i relaksacjach wybranych grup mi??ni (Rys.2.). Zobacz algorytm post?powania w Naszym Gabinecie. 

NT.SR

Rys.2. Program NeuroTrac. Badanie skurcz-relaks.

Trening. W najprostszej formie polega na wykonywaniu skurczów, zgodnie z wybranym protoko?em terapeutycznym np. d??enie do pokonania progu zadaniowego (Rys.3.). Aktywno?? mi??ni widzimy na ekranie komputera w postaci wykresu (Rys. 3) lub gry komputerowej (Rys.4). Je?li kurczymy mi?sie?, linia na ekranie komputera b?dzie "sz?a" w gór?, je?li b?dziemy rozlu?nia? – w dó?.

NT.Prog

Rys.3. Program NeuroTrac. Pacjent ma za zadanie pokona? próg zadaniowy, widoczny na ekranie w postaci poziomej linii.

3 mountain snake

Rys.4. Program NeuroTrac. Pacjent pokonuje coraz to wy?sze progi i stara si? utrzyma? skurcz na okre?lonym poziomie przez zadany czas, a nast?pnie rozlu?ni? mi??nie. Zadanie jest wizualizowane w postaci gry komputerowej. Informacji zwrotnych dostarcza zachowanie „w??a” wspinaj?cego si? na pagórki. Przyk?adowo w?? mo?e spa??, je?li zbyt krótko utrzymamy skurcz.

Jakie mamy rodzaje treningu EMG Biofeedback?

W zale?no?ci od dysfunkcji mo?emy stosowa? trening:

Relaksacji – maj?cy na celu obni?enie nadmiernej aktywno?ci mi??ni.
W??czania – maj?cy na celu wzmacnianie aktywno?ci wybranych grup mi??ni.
Koordynacji – maj?cy na celu popraw? kontroli skurczu.
 

Mo?na konstruowa? ró?nego rodzaju protoko?y terapeutyczne lub wzorce aktywno?ci, do której Pacjent ma d??y?. Najprostsz? metod? jest ustalenie progu zadaniowego, czyli poziomej linii ustawionej na konkretn? warto?? w mikrowoltach (Rys.3). Pacjent ma za zadanie przekroczy? t? warto?? lub obni?y? napi?cie poni?ej progu. Mo?na równie? stosowa? bardziej skomplikowane protoko?y z wzorcami zmiennymi w czasie (Rys. 5) lub dwa progi mi?dzy którymi Pacjent ma utrzyma? skurcz (Rys. 6). Istniej? jeszcze inne, bardziej zaawansowane metody treningu z u?yciem emg biofeedback, o których nie b?d? tutaj wspomina?. Zainteresowanych zapraszam na szkolenia.

NT.Szablon1

Rys. 5. Program NeuroTrac. Sesja z szablonem. Pacjent ma za zadanie wykona? skurcz najbardziej zbli?ony do zadanego wzorca.

NT.Szablon2

Rys. 6. Program NeuroTrac. Pacjent ma za zadanie utrzyma? skurcz mi?dzy dwoma progami. Uczy si? dzi?ki temu kontroli skurczu (trening koordynacji).

Jakie korzy?ci dla organizmu daje trening EMG Biofeedback?

  • modyfikacja przekona?. Pacjent zauwa?a jak du?? ma kontrol? nad w?asnym cia?em, a zarazem nad w?asnym ?yciem i procesem samozdrowienia,
  • poprawa kontroli aktywno?ci mi??ni i samoregulacji,
  • nauka relaksacji mi??ni,
  • nauka w??czania wybranych mi??ni,
  • nauka rozró?niania mi??ni napi?tych od rozlu?nionych,
  • nauka jednoczesnego rozlu?niania prostowników i napinanie zginaczy,
  • nauka prawid?owych wzorców ruchu.

 

Zastosowania EMG-Biofeedbacku:

  • nietrzymanie moczu i/lub stolca,
  • zaburzenia ruchowe (stwardnienie rozsiane, udar, pora?enie dzieci?ce),
  • napi?ciowe bóle g?owy (nauka automatycznej, pe?nej relaksacji mi??ni g?owy i karku),
  • trening Sportowców (nauka selektywnej aktywizacji wybranych mi??ni, nauka kontroli skurczu, ocena post?pów zawodników, integracja funkcji psychicznych i motorycznych).

Podsumowanie

  • EMG Biofeedback wywiera wp?yw na psychik? oraz umo?liwia nauk? kontroli aktywno?ci mi??ni (Psychofizjologia).
  • EMG Biofeedback u?wiadamia Pacjentowi relacj? mi?dzy mózgiem a cia?em dzi?ki czemu Pacjent uczy si? zdolno?ci samokontroli.
  • EMG Biofeedback pozwala na obiektywny zapis aktywno?ci bioelektrycznej mi??ni oraz dokumentacje i kontrol? post?pów ka?dej terapii oddzia?uj?cej na mi??nie.
  • Obserwacja sygna?ów fizjologicznych generowanych przez Pacjenta dostarcza obiektywnej i cennej wiedzy o dynamicznych zmianach jego stanu zdrowia.  
  • Sprz?t do EMG Biofeedback znajdzie zastosowanie w ka?dym gabinecie fizjoterapeutycznym. W dzisiejszych czasach wielu specjalistów, takich jak in?ynier czy elektryk, posiada podr?czny sprz?t do obiektywnych pomiarów. W ?wiecie medycyny równie? staje si? to norm?, dlatego tym bardziej zach?cam do korzystania z obiektywnych metod kontroli post?pów terapii. 

 


© Publikacja obj?ta jest prawem autorskim. Kopiowanie lub rozpowszechnianie tre?ci bez zgody autora zabronione.

PDF
Drukuj
Email

Powiązane artykuły

PowiÄ…zane produkty

MyoPlusPRO2.3

PowiÄ…zane multimedia

Kliknij przycisk "YouTube" aby obejrze? na wi?kszym ekranie. 

Kliknij aby obejrze? na wi?kszym ekranie.