Misja

Nowe, efektywne metody w codziennej rehabilitacji

Misją firmy INNOMED® Jan Namysł jest upowszechnienie najnowszych metod rehabilitacji funkcjonalnej i aktywnej, wykorzystującej osiągnięcia badaczy czynności mózgu i układu nerwowego oraz konstruktorów sprzętu, służącego zastosowaniu tych osiągnięć w praktyce.

W rehabilitacji osób z niedowładami mięśni

  • w stanach poudarowych,
  • po urazach nerwów i rdzenia kręgowego,
  • w MPDz (mózgowe porażenie dziecięce),
  • z powodu wad rozwojowych (przepuklina oponowo-rdzeniowa)
  • w wyniku SM (stwardnienie rozsiane),
  • w przypadku SMA (rdzeniowy zanik mięśni) i SLA (stwardnienie zanikowe boczne),
  • z powodu parkinsonizmu
  • przy zaburzeniach trzymania moczu lub stolca
  • i z wielu innych powodów

Metody takie jak: FES (Functional Electrostimulation) - elektrostymulacja funkcjonalna FES, ETS (Electromyographic Triggered Stimulation) czy EMG-biofeedback i inne rodzaje biofeedback’u, powinny być na stałe obecne w codziennej rzeczywistości pacjentów i uzupełniać terapię ruchową.

Przeczytaj proszę poniżej, dlaczego….

Zgodnie z definicją WHO (Światowej Organizacji Zdrowia), rehabilitacja to cyt:„Kompleksowe postępowanie w odniesieniu do osób niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie, które ma na celu przywrócenie pełnej lub możliwej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej, zdolności do pracy i zarobkowania oraz zdolności do brania czynnego udziału w życiu społecznym”.

Rehabilitacja pojmowana przez wielu pacjentów, jako „postępowanie w odniesieniu do osób”, stawia je w roli konsumenta działań, podejmowanych przez specjalistów wobec osoby niepełnosprawnej. Takie pojmowanie rehabilitacji nie gwarantuje najwyższej efektywności. O ile bezsprzecznie, bardzo wiele zależy od wiedzy i doświadczenia specjalistów rehabilitacji oraz rodzaju zastosowanych metod, to aktywne uczestnictwo osoby niepełnosprawnej i jej najbliższych w działaniach służących poprawie lub odzyskaniu sprawności oraz rekonstrukcji poczucia jakości życia, wpływa znacząco na wzrost efektywności terapii. W polskiej Ustawie o rehabilitacji (Dz.U. art. 7 z 27 sierpnia 1997r.) jest mowa o „aktywnym udziale osób” i ten właśnie model rehabilitacji, powinien zagościć na stałe w świadomości społecznej. Nie wszyscy, niestety, mogą odzyskać zdolność do zarobkowania lub czynnego uczestniczenia w życiu społecznym. Celem w rehabilitacji najważniejszym, jest stały wzrost subiektywnie odczuwanej jakości życia, zależny nie tylko od zastosowanych metod, ale i od sposobu ich realizacji. Jako firma, służymy już kilkanaście lat wszystkim, zainteresowanym rehabilitacją i wymagającym rehabilitacji. Jeśli chcesz osiągać lepsze niż dotychczas efekty, zastosuj poniższe 7 zasad:

Zasada 1. Zaplanuj wielokierunkowy proces terapeutyczny

Połącz we właściwych proporcjach różne metody: rehabilitacji ruchowej + elektrostymulacji mięśni i układu nerwowego + ćwiczeń biofeedback z wizualizacją czynności mięśni + wsparcie psychologiczne + edukacja zdrowotna. W przypadku pacjentów z niedowładem wiotkim lub spastycznym (bez względu na jego przyczynę) uważamy, że niezbędnym uzupełnieniem kinezyterapii, jest wdrożenie codziennych zabiegów stymulacji funkcjonalnej (a nie, 2 -3 x w roku po 10 zabiegów) a w wielu przypadkach, również ćwiczeń biofeedback. O ile żadne urządzenie nie zastąpi pracy kinezyterapeuty, o tyle żaden terapeuta nie pobudzi do czynności mięśni i układu nerwowego do regeneracji z podobną skutecznością, co zabiegi stymulacji funkcjonalnej (FES). Właściwe proporcje to minimum 1: 2, czyli na 1 godzinę terapii ruchowej- 2 godziny stymulacji dziennie, po 20- 30 minut na każdą grupę mięśni. Nasi pacjenci, rehabilitowani poprzednio wyłącznie terapią ruchową, osiągają dzięki tej zasadzie znaczne postępy. Szybciej oraz mniejszym nakładem sił i środków.

Zasada 2. Opieraj się na wynikach obiektywnych badań

W przypadku pacjentów z niedowładem mięśni czy nietrzymaniem moczu /stolca, za bezwzględnie konieczne uznajemy wykonanie badania sEMG (powierzchniowej, nieinwazyjnej elektromiografii) w technice biofeedback (interaktywnie). Badanie to umożliwia obiektywną ocenę możliwości świadomego wpływu pacjenta na spoczynkową i wysiłkową czynność mięśni efektywności zabiegów rehabilitacyjnych na poprawę w tym zakresie. Skale Lovet’a i Ashwort’a są subiektywne, niedokładne i nie pozwalają na wizualizację potencjałów czynnościowych. Inną, niestety rzadko jeszcze wykorzystywaną zaletą EMG-biofeedback’u, jest możliwość wizualizowania poprawy czynności mięśni już na etapie, na którym skurcz nie jest jeszcze widoczny gołym okiem. Stanowi to nieocenione wsparcie dla pacjenta, motywując go do kontynuowania terapii. Wzrost motywacji i spadek poziomu stresu wspiera procesy neurogenezy [1] a wyobrażanie sobie skurczu stymuluje aktywność synaps nerwowo-mięśniowych.[2] W mojej opinii, zbudowanej na podstawie kilkunastu tysięcy przeprowadzonych badań, interaktywne badanie EMG w terapii pacjenta z zaburzeniami czynności mięśni jest tak samo ważne, jak badanie EKG w ocenie czynności mięśnia sercowego.

Zasada 3. Wykorzystuj fizjoterapeutyczne metody leczenia odpowiednio do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta oraz jego możliwości wykonania zaleceń

Istnieje wiele metod fizjoterapii. Ważne jest umiejętne ich łączenie i dobór metody do aktualnych potrzeb pacjenta, bo nie ma metod uniwersalnych. Zmieniają się potrzeby, stan zdrowia lub umysłu – trzeba dostosować metody. Po ustąpieniu szoku pourazowego w wyniku urazu rdzenia (URK) czy udaru, stwierdzeniu mózgowego porażenia dziecięcego lub przepukliny rdzenia kręgowego, warto kinezyterapię jak najszybciej uzupełnić o codzienne zabiegi stymulacji mięśni, bo jest wiele dowodów naukowych na zasadność takiego działania.[3,4,5,6] Prawidłowe parametry elektrostymulacji można określić dopiero po badaniu EMG.[7] Natomiast stosowanie dużych natężeń stymulacji i tzw. prądów trójkątnych, grozi poparzeniami skóry i uszkodzeniami układu nerwowego, co hamuje proces reinnerwacji, podobnie jak stosowanie okresowych przerw w zabiegach.[8] Jeżeli pacjent (dorosły lub dziecko) może ćwiczyć interaktywnie – warto rozpocząć ćwiczenia biofeedback z EMG, czujnikami ruchu lub na platformie stabilometrycznej, bo nic innego nie pozwala na tak skuteczne wzmacnianie sieci połączeń nerwowych sterujących czynnością łańcuchów mięśniowych.[9,10] Im więcej modalności zmysłowych (wzrok, słuch, czucie, wyobraźnia) i emocji jest aktywizowanych terapią – tym więcej powstaje nowych połączeń synaptycznych. Regularne ćwiczenia utrwalają je, ponieważ mózg jest plastyczny i dzięki zjawiskom neuro- i synaptogenezy, potrafi odbudować wiele utraconych połączeń nerwowych.[11,12,13]

Zasada 4. Pamiętaj o możliwie największym zaangażowaniu pacjenta lub jego opiekuna, i uświadom im współodpowiedzialność za efekty rehabilitacji

Jeżeli to tylko możliwe, oprócz uczestniczenia w terapii wykonywanej pod nadzorem specjalisty rehabilitacji, pacjent powinien samodzielnie lub z pomocą opiekuna, wykonywać zalecone ćwiczenia i/lub przepisane zabiegi. Należy go przeszkolić i zapewnić stałe wsparcie w zakresie prawidłowej realizacji zaleceń oraz budowania motywacji do osiągania coraz lepszych efektów. Zaangażowanie, właściwy stosunek do wysiłku wkładanego w powrót do sprawności (rehabilituję się, bo chcę odzyskać sprawność a nie dlatego, że jestem niepełnosprawny/a), wzmacnia mechanizmy regeneracyjne sterowane przez organizm pacjenta. Spójność myśli i działań przynosi zawsze lepsze efekty. Skupienie się na osiągnięciu celu oraz wizualizacja postępów leczenia, wzmacniają siły fizyczne i motywacje potrzebne do sprostania trudom rehabilitacji. Jak pisze prof. Helena Sęk we „Wprowadzeniu do psychologii klinicznej” cyt: „Wysokie poczucie własnej skuteczności sprzyja zdrowiu i zaradności a niskie może powodować patologię”[14].

Zasada 5. Rehabilitację prowadź nieprzerwanie, od chwili wystąpienia jej potrzeby, aż do uzyskania satysfakcjonującego poziomu sił fizycznych i psychicznych

Podstawowe zasady rehabilitacji: wczesna, kompleksowa, ciągła i powszechna, są dziś, niestety, rzadko kiedy realizowane w praktyce. Faktycznie, na wielu oddziałach szpitalnych są fizjoterapeuci i rehabilitacja bywa wczesna, ale czasu na jednego pacjenta mają oni tyle, za ile płaci NFZ, a płaci mało. Jeszcze gorzej ma się sprawa z pacjentami, którzy w szpitalu przebywają krótko, bo na rehabilitację w poradni muszą czekać nieraz kilka miesięcy. Kompleksowość to równie pobożne życzenie, bo wielu pacjentom potrzeba np. wsparcia psychologa czy zabiegów biofeedback lub chociażby podstawowego badania EMG, a dostępność tych metod jest niska. Brak etatów, sprzętu i czasu na codzienne zabiegi elektrostymulacji funkcjonalnej (FES), bez których szanse na powrót do sprawności pacjenta z niedowładem po urazie nerwów, rdzenia kręgowego, udarze, w SM czy MPDz, znacząco maleją. Rehabilitacja ciągła, najlepiej codzienna, to nadal rzadkość. Na przeszkodzie stoi brak wiedzy – co i jak warto robić. Turnus lub pobyt na oddziale rehabilitacyjnym raz na kilka miesięcy - to o wiele za mało, aby osiągnąć najlepsze efekty. Pacjent (jego opiekun) powinien być wyposażony w sprzęt i wiedzę, jak z niego korzystać. Nauczyć się, jakie ćwiczenia i w jaki sposób może wykonywać we własnym zakresie. Warto okresowo sprawdzać czy robi to dobrze i obiektywnie dokumentować osiągniętą poprawę. Pokazywać ją i chwalić za wyniki. Elektrostymulacja funkcjonalna (FES), stymulacja sterowana zapisem EMG (ETS) oraz ćwiczenia biofeedback, to dla pacjentów z niedowładem terapie na co dzień, a nie od święta, w ośrodku rehabilitacji. Dopiero takie zasady działania, pozwalają na rehabilitację ciągłą i gwarantują jej największą efektywność i najniższe koszty. Powszechność, rozumiem jako wskazanie do rehabilitacji dla każdego rodzaju niepełnosprawności, ruchowej, umysłowej, innej. Należy się każdemu, komu może pomóc, nie zawsze bezpłatnie, bo środków publicznych jest tyle, ile jest. Bezpłatne powinno być wdrożenie pacjenta/opiekuna do rehabilitacji domowej, konsultacje, porady i okresowe wizyty kontrolne.

Zasada 6. Staraj się zrekonstruować poczucie jakości życia.

To ogromne wyzwanie w rehabilitacji, aby w otoczeniu osoby odzyskującej sprawność po urazie lub chorobie, stworzyć zespół ludzi, którzy nie tylko zapewnią opiekę i umożliwią poprawę parametrów zdrowia fizycznego, ale będą służyć również wsparciem psychicznym. Bo każdy stan choroby może być źródłem silnego stresu, nawet depresji. Rehabilitacja potrafi czasami zdziałać „cuda”, więc określanie z góry szans na powrót do zdrowia, w oparciu o statystykę i doświadczenie, jest szkodliwe i niepotrzebne. Nie daj się wpisać w szablon, bądź aktywny, zdobywaj wiedzę o tym, co warto robić i działaj. Cel jest jeden – powrót do zdrowej równowagi, za cenę wysiłku, poświęcenia, systematyczności i wytrwałości. Wsparcie i empatia otoczenia oraz dobre przykłady pozwalają zrozumieć, że niepełnosprawność nie jest chorobą. To raczej stan umysłu. Jak pisze jedna z pacjentek: „Moje zdrowie z każdym dniem staje się coraz lepsze. Mam wspaniałą pogodę ducha, której nikt nie jest w stanie zmącić. Skończyłam ze smutasami, bo takie osoby tylko zatruwają życie. Nogi mam coraz silniejsze a kule czekają na odrzucenie. Rehabilitacja trwa cały czas, codziennie, kilka godzin, bez niepotrzebnych przerw.” Poczucie jakości życia, radość z tego, że się żyje, z tego - co można zaoferować innym i otrzymać w zamian, podejmowania nowych wyzwań i realizowania marzeń, jest doznaniem psychicznym i nie zależy wyłącznie od sprawności kończyn lub narządów. Choroba umysłu – depresja, rozpamiętywanie przeszłości i pesymizm, bardziej niszczą jakość życia, niż wiele rodzajów niepełnosprawności. Na szczęście wiele Fundacji jak np. „Mimo Wszystko” – Anny Dymnej, „Mam Marzenie”, której ambasadorką jest Małgorzata Kożuchowska, a także osób niepełnosprawnych, jak: Janina Ochojska czy Jaś Mela, że wymienię te najbardziej znane, swoim działaniem dowodzą, że życie osób niepełnosprawnych może (i powinno) być nie mniej wartościowe niż pozostałych. Ludzi społecznie niosących pomoc oraz aktywnych i pomagających innym osób niepełnosprawnych, są tysiące. Dysfunkcje ciała lub umysłu są zwykle wynikiem niezawinionej choroby lub zbiegu okoliczności. Powstają nieraz w ułamku sekundy i mogą dotknąć każdego. Prawdziwym wsparciem dla osób niepełnosprawnych jest zachęta do działania i pomoc w realizacji celów.

Zasada 7. Cennym darem bywa ciepły uśmiech

W pełni, moja definicja rehabilitacji, którą staramy się realizować w praktyce brzmi:

Rehabilitacja - to wielokierunkowy proces terapeutyczny kształtowany w oparciu o wyniki obiektywnych badań i wykorzystujący fizjoterapeutyczne metody leczenia, odpowiednio do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta oraz jego możliwości wykonania zaleceń, przy możliwie największym zaangażowaniu pacjenta lub jego opiekuna, świadomych współodpowiedzialności za efekty tego procesu, realizowanego nieprzerwanie, od chwili wystąpienia potrzeby rehabilitacji, aż do uzyskania satysfakcjonującego dla pacjenta poziomu sił fizycznych i psychicznych, umożliwiającego mu rekonstrukcję poczucia jakości życia.


Bibliografia

[1] Gould E, Woolley CS and McEwen BS - "Short-term glucocorticoid manipulations affect neuronal morphology and survival in the adult dentate gyrus" Neuroscience; 37(2): 367-375; 1990
[2] Tashiro A, Makino H, and Gage FH - "Experience-Specific Functional Modification of the Dentate Gyrus through Adult Neurogenesis: A Critical Period during an Immature Stage" Journal of Neuroscience; 27(12):3252-3259; 2007
[3] Ge S, Yang CH, Hsu KS, Ming GL, Song H., A critical period for enhanced synaptic plasticity in newly generated neurons of the adult brain., Neuron. 2007 May 24;54(4):559-66
[4] Kern H, Carraro U, et al. Home-based functional electrical stimulation rescues permanently denervated muscles in paraplegic patients with complete lower motor neuron lesion. Neurorehabil Neural Repair. 2010 Oct;24(8):709-21.
[5] Kern H, Rossini K, Carraro U, Mayr W, Vogelauer M, Hoellwarth U, Hofer C. Muscle biopsies show that FES of denervated muscles reverses human muscle dgeneration from permanent spinal motoneuron lesion. J Rehabil Res Dev 2005; 42(3) Suppl 1: 43-54.
[6] Kern H, Salmons S, Mayr W, Rossini K, Carraro U. Recovery of long-term denervated human muscles induced by electrical stimulation. Muscle Nerve, 2005; 31(1), 98-101
[7] Łuczak-Piechowiak A., Bartkowiak Z, Zgorzalewicz-Stachowiak A., Gajewska E., Fizykoterapia w spastyczności,Balneologia Polska, 2008,L,3; 189-197
[8] Alberts B.et al. Molecular Biology of the Cell, Garland Publ.1989
[9] de Antonio Palomero A, Victoria Díaz J. [Long term potentiation at marrow level induced through EMG biofeedback]. Rev Neurol. 2001 Dec 16-31;33(12):1125-8.
[10] French SN. Electromyographic biofeedback for tension control during fine motor skill acquisition. Biofeedback Self Regul. 1980 Jun;5(2):221-8.
[11] Cramer SC., Chopp M, (2000)Recovery recapitulates ontogeny. TrendsNeurosci, 23:265-271.
[12] Elbert T, Rockstroh B (2004)Reorganization of human cerebral cortex : the range of changes following use and injury. Neuroscientist 10:129-141
[13] GriesbachGS ,Hovd aDA ,MolteniR,W uA ,Gomez-PinillaF(2004 )Voluntary exercise following traumatic brain injury :brain-derived neurotrophic factor upregulation and recovery of function Neuroscience125:129-139 .
[14] Sęk H., Wprowadzenie do psychologii klinicznej, seria: Wykłady z psychologii., Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2007

Powiązane multimedia

Kliknij przycisk "YouTube" aby obejrzeć na większym ekranie.